۰۲۱-۵۴۷۶۴

تفاوت جرم مشهود و جرم غیر مشهود

جرم مشهود جرمی است که اندکی پس از ارتکاب آن قابل تعقیب است و جرم غیرمشهود به جرایمی گفته می‏شود، که از زمان ارتکاب آن مدتی گذشته است و برای اثبات آن به شهود آنی دسترسی نیست.

تفاوت جرم مشهود و جرم غیر مشهود

جرایم مشهود و جرایم غیر مشهود یکی از اصطلاحاتی است که امروزه در حوزه حقوق کیفری و علی الخصوص آیین دادرسی کیفری دیده می‌شود . و از آن جایی که دارای اهمیت زیادی است و کاربرد زیادی در نحوه رسیدگی به دعاوی کیفری دارد لذا لازم است که به آن پرداخته شود و تفاوت های آن به درستی بیان گردد .

ما نیز در این نوشتار قصد داریم تا شما را با مفهوم جرم مشهود و جرم غیر مشهود و تفاوت های این دو آشنا نماییم .

تماس با وکیل دادگستری

منظور از جرم مشهود چه نوع جرمی است؟

جرم مشهود جرمی است که اندکی پس از ارتکاب آن قابل تعقیب است یعنی یا می‌توان مجرم را دستگیر کرد یا به اندازه کافی ادله وقوع جرم در دسترس است و قابل جمع آوری است و از این طریق رسیدگی به این جرم نیز راحت‌تر می‌شود .

قانون آیین دادرسی کیفری نیز در ماده ۲۱ خود به جرم مشهود اشاره کرده است و مصادیق آن بیان شده است .

مصادیق جرم مشهود

ماده ۲۱- جرم در موارد زیر مشهود محسوب می‏‌شود:

جرمی که در مرئی و منظر ضابطین دادگستری واقع شده و یا بلافاصله مأمورین یاد شده در محل وقوع جرم حضور یافته یا آثار جرم را ‌بلافاصله پس از وقوع مشاهده کنند. در صورتی که دو نفر یا بیشتر که ناظر وقوع جرم بوده‌اند و یا مجنی علیه بلافاصله پس از وقوع جرم شخص معینی را مرتکب جرم معرفی‌ نماید.

بلافاصله پس از وقوع جرم علائم و آثار واضحه یا اسباب و دلایل جرم در تصرف متهم یافت شود یا تعلق اسباب و دلایل یاد شده به متهم‌ محرز شود.در صورتی که متهم بلافاصله پس از وقوع جرم قصد فرار داشته یا در حال فرار یا فوری پس از آن دستگیر شود.

در مواردی که صاحب خانه بلافاصله پس از وقوع جرم ورود مأمورین را به خانه خود تقاضا نماید، وقتی که متهم ولگرد باشد.

منظور از ظابطان دادگستری در تعریف جرم مشهود چه کسانی می‌باشد؟

ماده ۲۸- ضابطان دادگستری مأمورانی هستند که تحت نظارت و تعلیمات دادستان در کشف جرم، حفظ آثار و علائم و جمع آوری ادله وقوع جرم، شناسایی، یافتن و جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم، تحقیقات مقدماتی، ابلاغ اوراق و اجرای تصمیمات قضائی، به موجب قانون اقدام‌ می‌کنند.

ماده ۲۹- ضابطان دادگستری عبارت‌اند از

الف – ضابطان عام شامل فرماندهان، افسران و درجه داران نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که آموزش مربوط را دیده باشند.

ب – ضابطان خاص شامل مقامات و مأمورانی که به موجب قوانین خاص در حدود وظایف محول شده ضابط دادگستری محسوب‌ می‌شوند؛

از قبیل رؤسا، معاونان  و مأموران زندان نسبت به امور مربوط به زندانیان، مأموران وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه و مأموران‏ نیروی‏ مقاومت‏ بسیج‏ سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب اسلامی. همچنین سایر نیروهای مسلح در مواردی که به موجب قانون تمام یا برخی از وظایف ضابطان به آنان محول شود، ضابط محسوب‌ می‌شوند.

تبصره – کارکنان وظیفه، ضابط دادگستری محسوب نمی‌شوند، اما تحت نظارت ضابطان مربوط در این مورد انجام وظیفه‌ می‌کنند و مسؤلیت اقدامات انجام شده در این رابطه با ضابطان است. این مسؤلیت نافی مسؤولیت قانونی کارکنان وظیفه نیست.

ضابطان دادگستری به محض اطلاع از وقوع یک جرم غیرمشهود اختیاری نداشته و باید مراتب را برای کسب تکلیف و اخذ دستور لازم به مقام ذی‌صلاح قضایی اعلام کنند. اما همین افراد درخصوص جرایم مشهود می‌توانند تمامی اقدامات لازم را برای حفظ آلات، ادوات، آثار، علایم و دلایل جرم و جلوگیری از فرار متهم و یا تبانی، انجام داده و از متهم تحقیقات کرده و بلافاصله به اطلاع مقام قضایی برسانند.

قانون‌‌گذار فقط در جرایم مشهود آن هم در مواردی که بازداشت متهم برای تکمیل تحقیقات ضروری باشد، بازداشت وی را حداکثر تا مدت ۲۴ ساعت تجویز و به ضابطان اعلام می‌کند که آنها باید در اولین فرصت مراتب را برای اتخاذ تصمیم قانونی به اطلاع مقام قضایی برسانند.

مشاوره حقوقی

وظایف و اختیارات ضابطان دادگستری 

  1. دستورهای مقام قضائی به ضابطان دادگستری به صورت کتبی، صریح و با قید مهلت صادر‌ می‌شود. در موارد فوری که صدور دستور کتبی مقدور نیست، دستور به صورت شفاهی صادر‌ می‌شود و ضابط دادگستری باید ضمن انجام دستورها و درج مراتب و اقدامات معموله در صورتمجلس، در اسرع وقت و حداکثر ظرف بیست و چهار ساعت آن را به امضای مقام قضائی برساند.
  2.  ضابطان دادگستری مکلف‌اند در اسرع وقت و در مدتی که دادستان یا مقام قضائی مربوط تعیین‌ می‌کند، نسبت به انجام دستورها و تکمیل پرونده اقدام نمایند.
  3.  چنانچه اجرای دستور یا تکمیل پرونده میسر نشود، ضابطان باید در پایان مهلت تعیین شده، گزارش آن را با ذکر علت برای دادستان یا مقام قضائی مربوط ارسال کنند.
  4. گزارش ضابطان درصورتی معتبر است که بر خلاف اوضاع و احوال و قرائن مسلم قضیه نباشد و بر اساس ضوابط و مقررات قانونی تهیه و تنظیم شود.
  5. ضابطان دادگستری موظف‌اند شکایت کتبی یا شفاهی را همه وقت قبول نمایند. شکایت شفاهی در صورت‌مجلس قید و به امضای شاکی‌ می‌رسد، اگر شاکی نتواند امضاء کند یا سواد نداشته باشد، مراتب در صورت‌مجلس قید و انطباق شکایت شفاهی با مندرجات صورتمجلس تصدیق‌ می‌شود.

          ضابطان دادگستری مکلفند پس از دریافت شکایت، به شاکی رسید تحویل دهند و به فوریت پرونده را نزد دادستان                   ارسال  کنند.

۶٫ ضابطان دادگستری مکلف‌اند شاکی را از حق درخواست جبران خسارت و بهره مندی از خدمات مشاوره‌‌‌ای موجود و سایرمعاضدت‌‌های حقوقی آگاه سازند.

۷٫ضابطان دادگستری مکلف‌اند اظهارات شاکی در مورد ضرر و زیان وارده را در گزارش خود به مراجع قضائی ذکر کنند.

۸٫افشای اطلاعات مربوط به هویت و محل اقامت بزه دیده، شهود و مطلعان و سایر اشخاص مرتبط با پرونده توسط ضابطان دادگستری،جز در مواردی که قانون معین‌ می‌کند، ممنوع است.

۹٫ضابطان دادگستری اختیار اخذ تأمین از متهم را ندارند و مقامات قضائی نیز نمی‌توانند اخذ تأمین را به آنان محول کنند. در هر صورت هرگاه اخذ تأمین از متهم ضرورت داشته باشد، تنها توسط مقام قضائی طبق مقررات این قانون اقدام‌ می‌شود.

۱۰٫بازجویی و تحقیقات از زنان و افراد نابالغ در صورت امکان باید توسط ضابطان آموزش دیده زن و با رعایت موازین شرعی انجام شود.

۱۱٫هرگاه قرائن و امارات مربوط به وقوع جرم مورد تردید است یا اطلاعات ضابطان دادگستری از منابع موثق نیست، آنان باید پیش از اطلاع به دادستان، بدون داشتن حق تفتیش و بازرسی یا احضار و جلب اشخاص، تحقیقات لازم را به عمل آورند و نتیجه آن را به دادستان گزارش دهند.

       دادستان با توجه به این گزارش، دستور تکمیل تحقیقات را صادر و یا تصمیم  قضائی مناسب را اتخاذ‌ می‌کند.

۱۲٫ ضابطان دادگستری به محض اطلاع از وقوع جرم، در جرایم غیرمشهود مراتب را برای کسب تکلیف و اخذ دستورهای لازم به دادستان  اعلام‌ می‌کنند و دادستان نیز پس از بررسی لازم، دستور ادامه تحقیقات را صادر و یا تصمیم قضائی مناسب اتخاذ‌ می‌کند.

ضابطان دادگستری درباره جرائم مشهود، تمام اقدامات لازم را به منظور حفظ آلات، ادوات، آثار، علائم و ادله وقوع جرم و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم و یا تبانی، به عمل‌ می‌آورند، تحقیقات لازم را انجام‌ می‌دهند و بلافاصله نتایج و مدارک به دست آمده را به اطلاع دادستان‌ می‌رسانند.

همچنین چنانچه شاهد یا مطلعی در صحنه وقوع جرم حضور داشته باشد؛ اسم، نشانی، شماره تلفن و سایر مشخصات ایشان را اخذ و در پرونده درج‌ می‌کنند. ضابطان دادگستری فقط در صورتی‌ می‌توانند متهم را بازداشت نمایند که قرائن و امارات قوی بر ارتکاب جرم مشهود توسط وی وجود داشته باشد.

۱۳٫ضابطان دادگستری مکلف‌اند نتیجه اقدامات خود را فوری به دادستان اطلاع دهند. چنانچه دادستان اقدامات انجام شده را کافی نداند،‌می‌تواند تکمیل آن را بخواهد. در این صورت، ضابطان باید طبق دستور دادستان تحقیقات و اقدامات قانونی را برای کشف جرم و تکمیل تحقیقات به عمل آورند، اما نمی‌توانند متهم را تحت نظر نگه دارند.

    چنانچه در جرائم مشهود، نگهداری متهم برای تکمیل تحقیقات ضروری باشد، ضابطان باید موضوع اتهام و ادله آن را بلافاصله و به طور کتبی به متهم ابلاغ و تفهیم کنند و مراتب را فوری برای اتخاذ تصمیم قانونی به اطلاع دادستان برسانند. در هر حال، ضابطان نمی‌توانند بیش از بیست و چهار ساعت متهم را تحت نظر قرار دهند.

۱۴٫ ضابطان دادگستری مکلف‌اند اظهارات شخص تحت نظر، علت تحت نظر بودن، تاریخ و ساعت آغاز آن، مدت بازجویی، مدت استراحت بین دو بازجویی و تاریخ و ساعتی را که شخص نزد قاضی معرفی شده است را در صورت‌مجلس قید کنند و آن را به امضاء یا اثر انگشت او برسانند. ضابطان همچنین مکلف‌اند تاریخ و ساعت آ‎غاز و پایان تحت نظر بودن را در دفتر خاصی ثبت و ضبط کنند.

۱۵٫ ضابطان دادگستری پس از حضور دادستان یا بازپرس در صحنه جرم، تحقیقاتی را که انجام داده‏ اند به آنان تسلیم‌ می‌کنند و دیگر حق مداخله ندارند، مگر آنکه انجام دستور و مأموریت دیگری از سوی مقام قضائی به آنان ارجاع شود.

۱۶٫ چنانچه ضابطان دادگستری در هنگام بازرسی محل، ادله، اسباب و آثار جرم دیگری را که تهدید کننده امنیت و آسایش عمومی جامعه است، مشاهده کنند، ضمن حفظ ادله و تنظیم صورت‌مجلس، بلافاصله مراتب را به مرجع قضائی صالح گزارش و طبق دستور وی عمل‌ می‌کنند.

۱۷٫ ضابطان دادگستری باید به هنگام ورود به منازل، اماکن بسته و تعطیل، ضمن ارائه اوراق هویت ضابط بودن خود، اصل دستور قضائی را به متصرف محل نشان دهند و مراتب را در صورت‌مجلس قید نمایند و به امضاء شخص یا اشخاص حاضر برسانند. در صورتی که این اشخاص از رؤیت امتناع کنند، مراتب در صورت‌مجلس قید‌ می‌شود و ضابطان بازرسی را انجام‌ می‌دهند.

۱۸٫ضابطان دادگستری مکلف‌اند اوراق بازجویی و سایر مدارک پرونده را شماره‏ گذاری نمایند، در صورت‌مجلسی که برای مقام قضائی ارسال‌ می‌کنند، تعداد کل اوراق پرونده را مشخص کنند.

مشاوره حقوقی

نکات مهم

احراز عنوان ضابط دادگستری، علاوه بر وثاقت و مورد اعتماد بودن منوط به فراگیری مهارت های لازم با گذراندن دوره‌‌های آموزشی زیر نظر مرجع قضائی مربوط و تحصیل کارت ویژه ضابطان دادگستری است. تحقیقات و اقدامات صورت گرفته از سوی اشخاص فاقد این کارت، ممنوع و از نظر قانونی بدون اعتبار است.

دادستان مکلف است به طور مستمر دوره‌‌های آموزشی حین خدمت را جهت کسب مهارت های لازم و ایفاء وظایف قانونی برای ضابطان دادگستری برگزار نماید.

ریاست و نظارت بر ضابطان دادگستری از حیث وظایفی که به عنوان ضابط به عهده دارند با دادستان است. سایر مقامات قضائی نیز در اموری که به ضابطان ارجاع‌ می‌دهند، حق نظارت دارند.

ارجاع امر از سوی مقام قضائی به مأموران یا مقاماتی که حسب قانون، ضابط تلقی نمی‌شوند، موجب محکومیت انتظامی تا درجه چهار است.

دادستان به منظور نظارت بر حسن اجرای وظایف ضابطان، واحدهای مربوط را حداقل هر دو ماه یک بار مورد بازرسی قرار‌ می‌دهد و در هر مورد، مراتب را در دفتر مخصوصی که به این منظور تهیه‌ می‌شود، قید و دستورهای لازم را صادر‌ می‌کند.

جرم غیر مشهود

جرم غیرمشهود به جرایمی گفته می‏شود، که از زمان ارتکاب آن مدتی گذشته است و برای اثبات آن به شهود آنی دسترسی نیست. در این دسته از جرایم ماموران نیروی انتظامی وقوع جرم را به دادستان اعلام می‌کنند تا دادستان پس از انجام بررسی‌های لازم، در مورد ادامه تحقیقات دستورهای لازم را به ماموران نیروی انتظامی بدهد یا تصمیم قضایی لازم را بگیرد.

موسسه حقوقی فرهنگ تفاهم با دراختیار داشتن وکیل پایه یک دادگستری و مشاورین حقوقی مجرب در خدمت شما عزیزان است و پاسخ گوی سوالات شما می‌باشد.

 

دیدگاه ها

Call Now Buttonتماس سریع (لمس کنید)
طراحی و پشتیبانی : آسان پرداز