۱۱۵۵۵۶۶۶ - ۰۲۱

اقسام تسهیلات بانکی

وکیل بانکی عقود مشارکتی مشارکت مدنی ؛   در عقد مشارکت ، طرفین سرمایه ها و سهم الشرکه خود را روی هم می گذارند تا به هدفی که بموجب قرارداد تعیین شده است ، دست یابند . موضوع این قرارداد می تواند ساخت یک ساختمان ، احداث یک کارخانه یا ساخت یک کشتی و موارد […]

وکیل بانکی

عقود مشارکتی

مشارکت مدنی ؛

 

در عقد مشارکت ، طرفین سرمایه ها و سهم الشرکه خود را روی هم می گذارند تا به هدفی که بموجب قرارداد تعیین شده است ، دست یابند . موضوع این قرارداد می تواند ساخت یک ساختمان ، احداث یک کارخانه یا ساخت یک کشتی و موارد مشابه باشد که بانک با پرداخت مبالغی به مشتری ، در فعالیتهای اقتصادی مربوطه شریک و سهیم می شود و مشتری نیز تعهد می کند که پس از انجام و تحقق مشارکت ، سهم الشرکه بانک را بنا به تقویم بانک یا بر اساس فرمول مورد توافق ، خریداری نماید . و نحوه محاسبه سهم الشرکه نیز معمولاً چنین است که مبلغ پرداختی توسط بانک به اضافه سود دوران مشارکت (به عنوان حداقل سود) به نسبت زمانی که وجه در اختیار مشتری بوده ، محاسبه گردیده و مشتری مکلف به خرید سهم الشرکه بانک خواهد بود . وکیل بانکی

 

مشارکت حقوقی ؛

 

در این نوع مشارکت ، بانک با تامین قسمتی از سرمایه شرکت سهامی جدید و یا خرید قسمتی از سهام شرکتهای سهامی موجود ، در این شرکتها سهیم و شریک می شود.

وکیل بانکی

مضاربه ؛

بموجب ماده ۵۴۶ قانون مدنی ، مضاربه عقدی است که بموجب آن ، احد متعاملین سرمایه می دهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کند و در سود آن شریک باشند . صاحب سرمایه ، مالک و عامل ، مضارب نامیده می شود . بانکهای ایران به مشتریان خود که تاجر هستند این تسهیلات را اعطا می کنند با این شرط که مشتری با این وجوه تجارت کرده و کالا خرید و فروش نماید و طرفین در سود حاصل از فعالیتهای تجاری با هم شریک و سهیم باشند .

مزارعه ؛

به موجب ماده ۵۱۸ قانون مدنی ، مزارعه عقدیست که به موجب آن احد طرفین زمینی را برای مدت معین به طرف دیگر می دهد که در آن زراعت کرده و حاصل را تقسیم کنند ، سهم هریک از طرفین نیز به صورت سهم و بخشی از محصول و حاصل زراعت مشخص می شود . مزارعه در تسهیلاتی که برای امور کشاورزی داده می شود ، کاربرد دارد.

مساقات ؛

به موجب ماده ۵۴۳ قانون مدنی و مقررات بانکی ، مساقات معامله ای است که بین صاحب درخت و امثال آن با عامل در مقابل حصه مشاع معین از ثمره ، واقع می شود و ثمره شامل میوه و برگ و گل و غیره می باشد . این تسهیلات در زمینه های باغ داری مصداق داشته و قابل استفاده است . عقد مزارعه و عقد مساقات در سیستم بانکی ایران کمتر مورد استفاده واقع شده و در واقع جزء عقود مهجور می باشند .وکیل بانکی

سرمایه گذاری مستقیم ؛

یک روش دیگر که در قانون عملیات بانکی بدون ربا پیش بینی شده و جزء عقود مشارکتی است ، ولی در واقع تسهیلات نیست ، سرمایه گذاری مستقیم است . به این خاطر که در این روش ، بانک بطور مستقیم در پروژه ای شریک یا سهیم می شود . بموجب ماده ۲۸ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا ، سرمایه گذاری مستقیم عبارت است از تأمین سرمایه لازم جهت اجرای طرحهای تولیدی و طرحهای عمرانی انتفاعی توسط بانکها . البته سرمایه گذاری مستقیم مختص بانکهای دولتی بوده و به موجب مقررات بانکی ، بانکها باید برنامه اختصاص وجوه برای سرمایه گذاری مستقیم خود را با رعایت دستور العمل های مربوطه به بانک مرکزی گزارش دهند تا همراه بودجه کل کشور تقدیم مجلس شود . در بین عقود مشارکتی ، مشارکت حقوقی نیز وضعیتی مشابه سرمایه گذاری مستقیم دارد .وکیل بانکی

ب ) عقود مبادله ای

فروش اقساطی

فروش اقساطی در واقع بیعی است که بهاء و ثمن آن به جای آنکه نقدی دریافت شود ، تمام یا قسمتی از آن به اقساط مساوی یا غیر مساوی از خریدار دریافت می شود . بیع نیز بر اساس ماده ۳۳۸ قانون مدنی ایران عبارتست از تملیک عین به عوض معلوم. بر اساس مقررات بانکی ایران ، فروش اقساطی در سه بخش قابل تحقق و امکانپذیر است :

الف ) فروش اقساطی جهت تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی ( مواد اولیه-لوازم یدکی – ابزار کار مصرفی و سایر نیازهای اولیه مورد احتیاج واحدها )

ب) فروش اقساطی وسایل تولید : ماشین آلات – وسایل حمل و نقل – کالاهای مصرفی بادوام و تأسیسات

ج) فروش اقساطی مسکن

اجاره به شرط تملیک

اجاره به شرط تملیک به عنوان یک عقد خاص و مجزا در حقوق ایران سابقه ای ندارد و با قانون عملیات بانکی بدون ربا وارد ادبیات حقوقی ایران شده است. بر اساس ماده ۵۷ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا ، اجاره به شرط تملیک ، عقد اجاره ای است که در آن شرط شود که مستاجر در پایان مدت اجاره و در صورت عمل به شرایط مندرج در قرارداد ، عین مستاجر را مالک ،شود . پس آنچه که به عنوان شرط تملیک در ضمن عقد اجاره می آید در واقع شرط نتیجه است و نه شرط فعل.

در این عقد بانک ، مالی را به مشتری اجاره می دهد با این شرط که در پایان مدت اجاره و در صورتی که به همه شروط آن عمل گردیده و مستأجر نیز تمامی اقساط را پرداخته باشد ، عین مستأجره به مالکیت مشتری درمی آید. میزان مال الاجاره نیز با توجه و با در نظر گرفتن ۳ عامل تعیین می شود : یکی قیمت تمام شده ( شامل قیمت خریداری شده توسط بانک به اضافه هزینه های خرید ) دوم مدت اجاره به شرط تملیک و سوم سود مناسب برای بانک . در هر حال بانک ها مکلفند حداقل ۲۰ درصد از قیمت تمام شده را بابت قسمتی از مال الاجاره پیش دریافت نمایند. در مورد این عقد و همچنین در مورد فروش اقساطی آنچه که عملاً اتفاق می افتد ، این است که مشتری و متقاضی امر خرید مال را به عهده داشته و پس از خرید ،  ،به عاملیت و نمایندگی از طرف بانک  ،تسهیلات ملک یا مال توسط بانک به مشتری (به اجاره یا به اقساط) واگذار می گردد .وکیل بانکی

جعاله

ماده ۵۶۱ قانون مدنی ایران ، عقد جعاله را اینگونه تعریف کرده است : جعاله عبارتست از التزام شخصی به ادای اجرت معلوم در مقابل عملی ، اعم از اینکه طرف معین باشد یا غیرمعین. ماده ۶۶ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا نیز جعاله را اینگونه تعریف کرده است : از نظر این آیین نامه ، جعاله عبارتست از التزام شخص جاعل یا کارفرما به ادای مبلغ یا اجرت معلوم در مقابل انجام عملی معین طبق قرارداد ، طرفی که عمل را انجام می دهد ، عامل یا پیمانکار نامیده می شود  . بانکها می توانند هم به  ،ملتزم را جاعل و طرف را عامل و اجرت را جُعل می گویند . در عقد جعاله صورت عامل و هم به صورت جاعل در قرارداد حضور و نقش داشته و در واقع هزینه های انجام عمل

را پرداخت نمایند و مطابق ماده ۶۸ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا ، اگر بانک در قرارداد جعاله عامل باشد ، باید حق انعقاد جعاله ثانوی را نیز داشته باشد و با این ترتیب ، انجام کاری را که به عهده گرفته است را با انعقاد قرارداد جعاله ثانوی به دیگری محول می کند.

سلف

سلف یا سلم یکی از انواع عقد بیع است که کاملاً برعکس فروش اقساطی می باشد در فروش اقساطی مبیع حال بوده و ثمن موجل بوده و در اینجا مبیع موجل است ولی ثمن نقداً پرداخت می در اینجا خریدار نسبت به پیش خرید نقدی مالی اقدام می کند و این عقد بیشتر در مورد  ،شود محصولات کشاورزی یا کالاهای تولیدی کارخانجات مصداق دارد.

وکیل بانکی

در عملیات بانکی ، بانکها می توانند نسبت به پیش خرید محصولاتی که دارای شرایط زیر باشند اقدام نمایند.

الف ) توسط واحد درخواست کننده تولید شوند .

ب) سربع الفساد نباشند

ج) سهل البیع باشند.

سایر عقود

خرید دین

خرید دین یا تنزیل اسناد تجاری به معنای آن است که دینی به سررسید آینده به مبلغی کمتر از در واقع معادل بهره  ،مبلغ اسمی آن به دیگری واگذار شود ، مبلغی که از بهای اسمی کسر می گردد پول از زمان پرداخت توسط خریدار تا زمان سررسید دین است .

قبل از تصویب قانون فوق الذکر ، خرید دین به موجب ضوابطی که به تصویب شورای پول و اعتبار و هیأت وزیران رسیده بود ، در سیستم بانکی ایران مورد عمل بوده و بر اساس مقررات یادشده ، بانک ها می توانستند دیون تجاری متکی به اسناد تجاری را خریداری نمایند . به موجب ماده ۸۷ آیین نامه قانون عملیات بانکی بدون ربا که در سال ۱۳۹۰ به تصویب رسیده ، بانکها می توانند دیون موضوع اسناد و اوراق تجاری مدت دار را خریداری نمایند و بر اساس ماده ۸۸ همان آیین نامه ، اسناد و اوراق تجاری به آن دسته از اسناد و اوراق بهادار اطلاق می گردد که مفاد آن حاکی از طلب حقیقی متقاضی باشد.

استصناع

استصناع عبارت است از توافق با صاحبان صنایع برای ساختن شی معین برای پیشنهاد دهنده است . استصناع در واقع نوعی عقد بیع است که تحت عنوان “قرارداد سفارش ساخت” نیز از آن یاد می شود . بانک می تواند وجوه لازم برای خرید کالاهایی که مشتری سفارش ساخت آن را به سازنده کالا داده است را تأمین و پرداخت نمایند.وکیل بانکی

به موجب ماده ۷۷ آیین نامه اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا استصناع عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین در مقابل مبلغی معین ، متعهد به ساخت (تولید ،تبدیل و تغییر) اموال منقول و غیر منقول ، مادی و غیر مادی با مشخصات مورد تقاضا و تحویل آن در دوره زمانی معین به طرف دیگر می گردد . بر مبنای استصناع ، سفارش دهنده با انعقاد قرارداد با سازنده یا پیمانکار ، سفارش انجام کار یا ساخت کالای خاصی که قرار است انجام شود را می دهد و با پرداخت هزینۀ آن در زمان قرارداد یا طبق یک جدول زمانی مشخص ، تامین مالی را انجام می دهد و کار انجام شده یا کالای ساخته شده با مشخصات معین را در سررسید زمانی معین دریافت می کند.وکیل بانکی

در عملیات بانکی بانک هزینه های لازم جهت سفارش ساخت را پرداخت نموده و پس از آنکه کالا یا ماشین آلات سفارش داده شده ، ساخته و آماده شد ، یا مشتری نقداً وجوه تادیه شده توسط بانک را پرداخت نموده و کالا را تحویل می گیرد یا اینکه با بانک توافق می کند که وجوه پرداخت شده بابت ساخت کالا را به صورت اقساطی به بانک بازپرداخت کند که در اینجا از مکانیسم فروش اقساطی نیز استفاده می شود.

بر اساس ماده ۷۸ آیین نامه قانون عملیات بانکی بدون ربا ، بانکها در قالب عقد استصناع به مشتریان تسهیلات اعطا نموده و ساخت موضوع استصناع را در قالب قرارداد استصناع دیگری ، به سازنده واگذار می نمایند و طبق ماده ۷۹ اموال موضوع این عقد نباید ساخته شده باشد و باید دارای مشخصات مورد تقاضا و برخوردار از استانداردهای قابل قبول در کشور بوده و ویژگیهای آن از قبیل اندازه ، حجم ، کیفیت ، کمیت  و غیره بطور صریح در عقد ذکر شود و طبق ماده ۸۰ همان آیین نامه ، در عقد استصناع مبلغ و نحوه پرداخت آن باید معلوم و مشخص باشد .

مرابحه

مرابحه نیز از انواع عقد بیع است و در این نوع معامله ، شخص معامله کننده با گرفتن مقداری سود ، معامله را به دیگری واگذار می کند و در واقع این معامله مبتنی بر قیمت تمام شده است و لازم است که فروشنده قیمت تمام شده کالا و سود خود از معامله را اعلام نماید و سپس می تواند به صورت نقد یا بصورت اقساطی ، کالا را به مشتری واگذار کند . طبق ماده ۸۲ آیین نامه قانون عملیات بانکی بدون ربا ، بانکها مجاز شده اند که به سفارش و درخواست متقاضی ، مبادرت به تهیه و تملک اموال و خدمات نموده و سپس آن را در قالب عقد مرابحه به متقاضی واگذار نمایند و بر اساس ماده ۸۳ ، بانکها باید قبل از انعقاد عقد مرابحه اطمینان حاصل نمایند که اصل منابع و سود متعلقه در طول مدت قرارداد قابل برگشت می باشد مضاف آنکه بموجب ماده ۸۵ بانکها مکلف شده اند تا تمهیدات لازم برای استفاده از ابزارها و کارت های الکترونیکی را در قالب عقد مرابحه فراهم نمایند

دیدگاه ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی و پشتیبانی : آسان پرداز